E Vitamini ve Doğurganlık: Araştırmalar Ne Söylüyor?

07-10-2026 09:13
E Vitamini ve Doğurganlık: Araştırmalar Ne Söylüyor?

Mevcut insan verileri E vitamininin tek başına hamile kalmayı kolaylaştırdığını, kadın fertilitesini artırdığını veya erkeklerde sperm sayısını güvenilir biçimde yükselterek gebelik şansını artırdığını söylemek için yeterli değildir. E vitamini üreme hücrelerinde oksidatif stresle ilişkili biyolojik süreçlerde araştırılmıştır; ancak mekanistik uygunluk ile gebelik veya canlı doğum gibi klinik sonuçlar aynı şey değildir.

Kadın infertilitesinde antioksidanları değerlendiren Cochrane derlemesi 63 randomize çalışmada 7.760 kadını incelemiş ve canlı doğum açısından kanıtı çok düşük kaliteli bulmuştur. Derleme vitamin E dahil birçok farklı antioksidanı ve kombinasyonu birlikte değerlendirdiği için sonuç E vitaminine özgü değildir. 2026'da Cochrane, bazı dahil çalışmalarla ilgili geri çekme ve güvenilirlik sorunlarını yeniden değerlendirmiş; sorunlu çalışmalar çıkarıldığında derlemenin genel sonucunun anlamlı biçimde değişmediğini belirtmiştir. ESHRE'nin 2023 açıklanamayan infertilite kılavuzu ise fertilite tedavisine ek oral antioksidan kullanımını kadınlar ve erkekler için 'muhtemelen önerilmez' şeklinde değerlendirmiştir. (Showell ve ark., 2020; ESHRE, 2023)

Erkek infertilitesinde de kanıt tutarlı değildir. Cochrane'in 2022 güncellemesi farklı antioksidanları içeren 90 çalışmayı değerlendirmiş, olası canlı doğum artışı için kanıtı çok düşük kaliteli bulmuş ve yüksek yanlılık riski taşıyan çalışmalar çıkarıldığında canlı doğum avantajının kaybolduğunu bildirmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 infertilite kılavuzu, semen parametreleri referans aralığı dışında olan infertil erkeklerde antioksidan takviyeler lehine veya aleyhine öneri yapacak yeterlilikte kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır. Bu nedenle E vitamini fertilite tedavisi olarak rutin önerilemez. (de Ligny ve ark., 2022; WHO, 2025)

Tokoferol Adı Neden Doğurganlıkla İlişkilidir?

E vitamininin doğurganlıkla anılmasının tarihsel bir nedeni vardır. Vitamin E, 1922 yılında Herbert Evans ve Katharine Bishop'ın deneylerinde, daha önce yeterli kabul edilen bir diyetle beslenen dişi sıçanların gebeliği sürdürememesi ve belirli gıdaların eklenmesiyle üremenin yeniden mümkün hale gelmesi üzerinden keşfedildi.

Daha sonra bu yağda çözünen faktör 'vitamin E' olarak adlandırıldı ve 1930'larda alfa-tokoferol izole edildi. 'Tokoferol' adı Yunanca doğum/çocuk doğurma anlamına gelen köklerden türetilmiştir. Bu tarihsel köken, E vitamininin bugün insanlarda bir 'fertilite vitamini' olduğu anlamına gelmez. (Niki ve Traber, 2012; Azzi ve ark., 2021)

Hayvanlarda ağır E vitamini eksikliğinin üreme bozukluklarına yol açabilmesi, besin öğesinin biyolojik gerekliliğini göstermiştir. Ancak kontrollü insan çalışmalarında normal veya yeterli beslenme durumunun üzerine ek E vitamini verilmesinin fertiliteyi artırdığı ayrıca kanıtlanmalıdır.

E Vitamini Üreme Biyolojisinde Neden Araştırılıyor?

E vitamini, özellikle alfa-tokoferol formuyla lipid zarlarında zincir kırıcı antioksidan olarak görev yapar. Üreme hücrelerinin membranları çoklu doymamış yağ asitleri içerebilir ve oksidatif hasara duyarlıdır. Bu nedenle hem sperm hem de oosit, foliküler sıvı ve endometrium bağlamında oksidatif stres ile antioksidan sistemler araştırılmıştır.

Sperm hücresinde aşırı reaktif oksijen türleri membran lipid peroksidasyonu, motilite, mitokondri fonksiyonu ve DNA bütünlüğüyle ilişkilendirilebilir. Bununla birlikte reaktif oksijen türlerinin tamamen yokluğu da fizyolojik değildir; sperm kapasitasyonu ve fertilizasyonla ilişkili bazı sinyal süreçlerinde kontrollü redoks reaksiyonları rol oynar. Bu nedenle amaç 'ne kadar çok antioksidan o kadar iyi' değildir.

Kadın üreme sisteminde oksidatif stres; folikülogenez, oosit kalitesi, endometrial ortam ve bazı infertilite durumlarında araştırılmıştır. Ancak biyobelirteç düzeyindeki ilişki, bir vitamin takviyesinin canlı doğumu artırdığı anlamına gelmez.

E vitamininin antioksidan mekanizmasını daha ayrıntılı görmek için E vitamininin antioksidan özellikleri başlıklı BLOG-02’ye bakabilirsiniz.

Kadınlarda E Vitamini ve Doğurganlık: Kanıt Ne Düzeyde?

Kadın fertilitesinde E vitamini çalışmalarının önemli bir kısmı tek başına doğal gebelik olasılığını değil, açıklanamayan infertilite, PCOS, ince endometrium, implantasyon başarısızlığı veya yardımcı üreme tedavilerindeki ara sonuçları değerlendirmiştir. Bu popülasyonlar birbirinden farklıdır ve tek bir sonuç altında birleştirilemez.

Cochrane'in kadın subfertilitesinde antioksidanlar derlemesi, canlı doğum için olası yarar sinyali bulsa da kanıtı çok düşük kaliteli olarak değerlendirmiştir. Çalışmalardaki ürünler N-asetilsistein, melatonin, inositol, karnitin, selenyum, E vitamini, C vitamini, CoQ10 ve çeşitli kombinasyonları içerdiğinden 'E vitamini hamilelik şansını artırır' sonucu çıkarılamaz. (Showell ve ark., 2020)

ESHRE 2023 açıklanamayan infertilite kılavuzunda kadınlarda fertilite tedavisine ek oral antioksidan kullanımının muhtemelen önerilmediği belirtilmiştir. Kılavuzun ilgili alt grup analizinde açıklanamayan infertilitesi olan kadınlarda antioksidanlar canlı doğum ve klinik gebelik açısından net bir üstünlük göstermemiştir. (ESHRE, 2023)

E Vitamini Endometrium Kalınlığını Artırır mı?

Kadın fertilitesinde E vitamini için en sık aktarılan küçük çalışmalardan biri, açıklanamayan infertilitesi olan kadınlarda kontrollü ovaryan stimülasyon ve IUI sırasında yapılan 2012 tarihli araştırmadır. E vitamini alan grupta hCG günü endometrium kalınlığı daha yüksek bulunmuştur; ancak implantasyon ve devam eden gebelik oranlarında anlamlı artış saptanmamıştır. (Cicek ve ark., 2012)

İmplantasyon başarısızlığı bulunan 40 kadında yürütülen başka bir randomize çalışmada E vitamini grubunda endometrial kalınlık ve bazı oksidatif/inflamatuvar biyobelirteçler değişmiştir. Ancak çalışma klinik gebelik veya canlı doğumu kanıtlamak için tasarlanmış ve yeterli büyüklükte bir çalışma değildir. (Hashemi ve ark., 2019)

Bu sonuçlar 'endometrium daha kalın = gebelik kesin daha olası' şeklinde yorumlanamaz. Endometrium kalınlığı bir ara ölçüttür; fertilite tedavisinin en anlamlı sonuçları klinik gebelik ve özellikle canlı doğumdur.

PCOS'ta E Vitamini Gebelik Oranını Artırır mı?

Klomifen sitrata dirençli PCOS'lu kadınlarda yapılan randomize açık etiketli çalışmada E vitamini eklenmesi endometrium kalınlığını artırmış; ancak ovulasyon veya gebelik oranlarında anlamlı artış göstermemiştir. Bu nedenle PCOS bağlamındaki veriler de E vitamininin doğurganlığı artırdığı şeklinde genellenemez. (2020 randomize PCOS çalışması)

E Vitamini Yumurtalık Rezervini veya Yumurta Kalitesini Artırır mı?

E vitamininin oositleri oksidatif hasardan koruyabileceğine ilişkin çok sayıda hayvan ve laboratuvar çalışması vardır. Ancak hayvanlarda folikül sayısı, embriyo gelişimi veya oksidatif stres belirteçlerinde görülen değişiklikler doğrudan insan infertilite tedavisine çevrilemez.

İnsanlarda 'yumurta kalitesi' tek bir laboratuvar ölçümüyle belirlenmez ve yaş, kromozomal faktörler, over rezervi, metabolik durum ve infertilitenin nedeni gibi çok sayıda değişkenden etkilenir. E vitamininin sağlıklı veya infertil kadınlarda yumurta kalitesini klinik olarak artırdığına dair yeterli yüksek kaliteli kanıt yoktur.

Bu nedenle E vitamini takviyesini AMH yükseltici, yumurta kalitesini artırıcı veya gebe kalmayı kolaylaştırıcı bir müdahale olarak sunmak bilimsel olarak uygun değildir.

Erkeklerde E Vitamini Sperm Sayısını Artırır mı?

E vitamini ve erkek infertilitesi literatüründe sonuçlar heterojendir. 2022'de yayımlanan ve sekiz randomize çalışmada 459 erkeği kapsayan E vitamini meta-analizinde toplam sperm sayısında küçük bir artış bildirilmiş; ancak sperm konsantrasyonu, toplam motilite ve ileri hareketli sperm oranında genel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Alt grup analizlerinde daha uzun kullanım için bazı olumlu sinyaller görülse de çalışma sayısı ve heterojenlik genellenebilirliği sınırlar. (Wang ve ark., 2022)

Daha yeni plasebo kontrollü çalışmalar da tek yönlü bir sonuç vermemektedir. IVF programına alınan erkeklerde yapılan 2021 randomize çalışmada sekiz haftalık E vitamini sonrası sperm hacmi, sayı, motilite ve morfolojide plaseboya göre anlamlı iyileşme ve IVF sonuçlarında anlamlı fark görülmemiştir. 2020'de yayımlanan 101 çiftlik başka bir çift kör çalışmada klasik sperm parametreleri plaseboya üstün düzelmemiş; canlı doğum oranı E vitamini kolunda daha yüksek bulunmuştur. Bu tek çalışma dikkat çekici olsa da küçük örneklem ve ikincil sonuç yapısı nedeniyle tek başına rutin tedavi kanıtı oluşturmaz. (Sabetian ve ark., 2021; Matorras ve ark., 2020)

Sperm Parametresi ile Gebelik Şansı Aynı Şey Değildir

Sperm sayısı, konsantrasyon, motilite ve morfoloji erkek fertilitesinin değerlendirilmesinde önemlidir; ancak tek bir semen parametresindeki istatistiksel iyileşme doğrudan daha yüksek canlı doğum oranı anlamına gelmez.

Gebelik sonucu kadın yaşı, oosit kalitesi, tubal faktörler, uterin durum, cinsel ilişki zamanlaması veya uygulanan yardımcı üreme tekniği dahil çiftin tamamına ait faktörlerden etkilenir. Bu nedenle fertilite araştırmalarında en değerli sonlanımlar klinik gebelik ve canlı doğumdur.

WHO'nun 2025 infertilite kılavuzu da erkek antioksidan çalışmalarında ürün, doz, hasta grubu ve sonuç ölçümlerinin çok heterojen olduğunu; birçok çalışmanın gebelik ve canlı doğum yerine semen parametrelerine odaklandığını vurgulayarak antioksidanlar için lehte veya aleyhte öneri yapmamıştır. (WHO, 2025)

Antioksidanlar Erkek İnfertilitesinde Genel Olarak Etkili mi?

Cochrane'in 2022 güncellemesi 90 çalışmada 10.303 subfertil erkeği değerlendirmiştir. Çalışmalar 18'den fazla farklı antioksidanı veya kombinasyonu kapsar. Çok düşük kesinlikteki analizde canlı doğum için olası artış görülmüş, ancak yüksek yanlılık riski taşıyan çalışmalar çıkarıldığında bu avantaj ortadan kalkmıştır. (de Ligny ve ark., 2022)

AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu, antioksidan ve vitamin takviyelerinin klinik yararının şüpheli olduğunu ve spesifik bir ajan önermek için mevcut verilerin yetersiz olduğunu belirtir. ESHRE'nin açıklanamayan infertilite kılavuzu da fertilite tedavisine ek antioksidanları erkekler için muhtemelen önermemektedir. (AUA/ASRM; ESHRE, 2023)

Kılavuzlar arasındaki dil farklılıkları önemlidir: WHO 2025 'öneri yapılamıyor' derken, ESHRE belirli açıklanamayan infertilite bağlamında 'muhtemelen önerilmez' ifadesini kullanır. Ortak nokta, rutin yüksek doz antioksidan kullanımını güçlü klinik kanıtla destekleyen bir konsensüs bulunmamasıdır.

E Vitamini ve Sperm DNA Hasarı

Oksidatif stres sperm DNA bütünlüğüyle ilişkilendirildiği için E vitamini ve diğer antioksidanların sperm DNA fragmantasyonu üzerindeki etkisi de araştırılmıştır. Ancak test yöntemleri, hasta seçimi ve kullanılan antioksidan karışımları standart değildir.

ESHRE açıklanamayan infertilite kılavuzu erkeklerde semen oksidatif stres ölçümünü yalnız araştırma bağlamında değerlendirmeyi önermektedir. Bu, oksidatif stresin biyolojik olarak önemsiz olduğu anlamına gelmez; test ve tedavi eşleşmesinin rutin klinik kullanım için henüz yeterince standardize olmadığını gösterir.

Bu nedenle 'sperm DNA hasarı varsa E vitamini kullanılır' şeklinde genel bir tedavi algoritması kurulamaz.

Selenyum ile Birlikte E Vitamini Doğurganlıkta Daha Etkili mi?

Selenyum ve E vitamini biyokimyasal olarak antioksidan savunmanın farklı basamaklarında görev alır. E vitamini lipid peroksidasyon zincirlerini sınırlarken, selenyum içeren glutatyon peroksidazlar hidroperoksitlerin indirgenmesine katkı sağlar.

Erkek infertilitesinde E vitamini-selenyum kombinasyonunu değerlendiren küçük çalışmalar semen oksidatif stres belirteçleri veya motilitede olumlu sonuçlar bildirmiştir. Ancak ürün kombinasyonları, örneklem büyüklükleri ve kontrol grupları farklıdır; gebelik ve canlı doğum gibi klinik sonuçlar çoğu çalışmada yeterince değerlendirilmemiştir.

Bu nedenle iki antioksidanın biyokimyasal tamamlayıcılığı, birlikte takviyenin doğurganlığı artırdığı anlamına gelmez.

Bu mekanizmanın ayrıntıları için selenyum ile birlikte E vitamini başlıklı BLOG-15’i inceleyebilirsiniz.

E Vitamini Eksikliği Kısırlığa Neden Olur mu?

E vitamininin keşfi üreme bozukluğu gelişen deney hayvanlarına dayanmasına rağmen, insanlarda klinik E vitamini eksikliğinin tipik bulguları kısırlık değildir. E vitamini eksikliği sağlıklı yetişkinlerde nadirdir ve daha çok yağ emilim bozuklukları veya nadir genetik taşıma bozukluklarında görülür.

İnsan E vitamini eksikliğinin iyi tanımlanmış sonuçları arasında periferik nöropati, ataksi, kas tutulumu ve retinopati yer alır. Bu nedenle 'E vitamini eksikliği kısırlık yapar' şeklinde genel bir insan sağlık iddiası kurulamaz.

Ağır hayvan eksiklik modelleri, insanlarda yeterli beslenen kişilere ek E vitamini verilmesinin fertiliteyi artıracağını kanıtlamaz. Besin öğesi eksikliğini düzeltmek ile yeterli durumda farmakolojik düzeyde takviye kullanmak farklı klinik sorulardır.

E Vitamini IVF veya ICSI Başarısını Artırır mı?

IVF ve ICSI çalışmalarında E vitamini hem kadın hem erkek partner üzerinden araştırılmıştır; ancak sonuçlar tutarlı değildir. Kadınlarda küçük çalışmalar endometrium kalınlığı veya oksidatif stres belirteçleri gibi ara sonuçlara odaklanırken, erkeklerde bazı çalışmalar semen parametreleri ve fertilizasyon oranlarını değerlendirmiştir.

Matorras ve arkadaşlarının çift kör çalışmasında erkek partnerin üç ay E vitamini kullanması klasik sperm parametrelerinde plaseboya üstün iyileşme sağlamazken canlı doğum oranı belirli analizde daha yüksek bulunmuştur. Buna karşılık başka randomize IVF çalışmasında E vitamini ile sperm veya IVF sonuçları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bu çelişki, tek bir çalışmanın IVF başarı garantisi gibi sunulmaması gerektiğini gösterir.

ESHRE'nin 2023 üreme tıbbında 'add-on' önerileri, antioksidan tedaviyi ART sırasında rutin olarak önermemektedir; kadınlarda canlı doğuma etkisi belirsiz, erkeklerde ise canlı doğuma kanıtlanmış etki bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Kılavuzlar Ne Diyor?

Kaynak / popülasyon

Antioksidan yaklaşımı

E vitamini açısından anlamı

WHO 2025 – erkek infertilitesi

Lehte veya aleyhte öneri yok

Kanıt heterojen; belirli antioksidan veya rejim önerilemiyor.

AUA/ASRM – erkek infertilitesi

Vitamin/antioksidan yararı şüpheli; spesifik ajan için veri yetersiz

E vitamini rutin tedavi olarak desteklenmiyor.

Cochrane 2022 – erkek subfertilitesi

Olası yarar sinyali, çok düşük kesinlik

E vitamini dahil farklı ürünler birlikte değerlendiriliyor; sonuç tek başına E vitaminine ait değil.

Cochrane 2020 – kadın subfertilitesi

Canlı doğum kanıtı çok düşük kaliteli

Vitamin E, birçok farklı antioksidandan biri; E vitaminine özgü sonuç çıkarılamaz.

ESHRE 2023 – açıklanamayan infertilite

Kadın ve erkekte ek oral antioksidan muhtemelen önerilmez

Rutin fertilite tedavisine ek E vitamini kullanımını desteklemiyor.

ESHRE 2023 – ART add-on

Antioksidan tedavi önerilmiyor

Surrogate sonuçlar yerine canlı doğum verisinin yetersizliği vurgulanıyor.

Doğurganlık İçin E Vitamini Kullanımında Güvenlik Neden Önemli?

Fertilite amacıyla kullanılan antioksidan ürünlerde dozlar normal besin alımının çok üzerine çıkabilir. E vitamininin yüksek doz takviye güvenliği, normal besinlerden E vitamini alımından ayrı değerlendirilir.

EFSA 2024'te yetişkinler için alfa-tokoferol tolere edilebilir üst alım düzeyini 300 mg/gün olarak korumuştur. Bu değer önerilen fertilite dozu değildir ve antikoagülan veya antiplatelet ilaç kullananlar gibi bazı klinik gruplara doğrudan uygulanmaz.

Fertilite tedavisi sırasında kullanılan ilaçlar, planlanan girişimler ve gebelik oluşması durumunda değişen güvenlik çerçevesi nedeniyle tüm takviyelerin fertilite ekibi tarafından bilinmesi önemlidir.

Gebelik oluştuktan sonraki güvenlik ve ihtiyaç çerçevesi için gebelik döneminde E vitamini başlıklı BLOG-22’ye geçebilirsiniz.

Ne Zaman İnfertilite Değerlendirmesi Gündeme Gelir?

Gebelik elde edilememesi yalnızca vitamin eksikliği üzerinden değerlendirilmemelidir. İnfertilite değerlendirmesinde çiftin her iki partneri birlikte ele alınır; ovulasyon, yaş ve over rezervi, tüpler ve uterin faktörler, semen analizi, cinsel/reprodüktif öykü ve gerekli görülen diğer testler klinik bağlama göre değerlendirilir. ESHRE açıklanamayan infertiliteyi, standart kadın ve erkek incelemelerinde belirgin neden bulunmaması sonrasında konulan bir dışlama tanısı olarak tanımlar. Fertilite sorunu olan kişilerin kendi kendine antioksidan takviyesi başlatması, altta yatan nedenin araştırılmasının yerine geçmez.

E Vitamini ve Doğurganlık Hakkında Sık Sorulan Sorular

E vitamini hamile kalmayı kolaylaştırır mı?

Bunu gösteren yeterli yüksek kaliteli insan kanıtı yoktur. Kadınlarda antioksidan çalışmalarının sonuçları düşük veya çok düşük kesinliktedir ve E vitaminine özgü değildir.

E vitamini kısırlığa iyi gelir mi?

Kısırlık tek bir hastalık değildir ve çok sayıda kadın/erkek faktörüyle ilişkili olabilir. E vitamini rutin infertilite tedavisi olarak kanıtlanmış değildir.

E vitamini sperm sayısını artırır mı?

Bazı küçük çalışmalar ve bir meta-analiz toplam sperm sayısında sınırlı artış sinyali bildirmiştir; sperm konsantrasyonu ve motilite sonuçları tutarlı değildir. Kılavuzlar rutin kullanımı desteklemez.

E vitamini sperm hareketliliğini artırır mı?

Çalışmalar çelişkilidir. Bazı alt gruplarda motilite artışı bildirilmiş, bazı plasebo kontrollü çalışmalarda ise üstünlük görülmemiştir.

E vitamini sperm DNA'sını korur mu?

Oksidatif stres ve sperm DNA hasarı arasında biyolojik ilişki vardır; ancak E vitamini için standart bir DNA fragmantasyon tedavi protokolü bulunmamaktadır.

E vitamini kadınlarda yumurta kalitesini artırır mı?

Hayvan ve laboratuvar verileri vardır; insanlarda yumurta kalitesini klinik olarak artırdığını gösteren yeterli yüksek kaliteli kanıt yoktur.

E vitamini endometrium kalınlığını artırır mı?

Bazı küçük çalışmalar endometrium kalınlığında artış bildirmiştir. Ancak bu, implantasyon, gebelik veya canlı doğumun arttığını otomatik olarak göstermez.

E vitamini PCOS'ta hamile kalmayı kolaylaştırır mı?

PCOS'lu kadınlarda yapılan küçük randomize çalışmada endometrium kalınlığı artarken ovulasyon ve gebelik oranları anlamlı olarak artmamıştır.

E vitamini IVF başarısını artırır mı?

Kanıt tutarsızdır. Bazı küçük çalışmalar olumlu sinyal verirken diğerleri fayda göstermemiştir; ESHRE antioksidanları rutin ART add-on'u olarak önermemektedir.

E vitamini ve selenyum birlikte doğurganlığı artırır mı?

Biyokimyasal olarak farklı antioksidan sistemlerde çalışırlar; ancak kombinasyonun gebelik veya canlı doğumu güvenilir biçimde artırdığı kanıtlanmamıştır.

E vitamini eksikliği kısırlık yapar mı?

Hayvanlarda ağır eksiklik üreme bozukluğuna yol açabilir; insanlarda infertilite E vitamini eksikliğinin tipik tanısal bulgusu değildir.

Doğurganlık için E vitamini takviyesi başlanmalı mı?

Bu içerik takviye başlama veya doz önerisi vermez. İnfertilite nedeninin değerlendirilmesi ve kullanılan tüm takviyelerin fertilite ekibiyle birlikte ele alınması gerekir.

Sonuç

E vitamini ile doğurganlık arasındaki ilişki biyolojik olarak ilgi çekicidir ve vitaminin keşif tarihi üreme araştırmalarına dayanır. Ancak deney hayvanlarında ağır eksikliğin üreme bozukluğu oluşturması, insanlarda E vitamini takviyesinin hamile kalmayı kolaylaştırdığı veya infertiliteyi tedavi ettiği anlamına gelmez.

Kadınlarda küçük çalışmalar endometrium kalınlığı veya oksidatif stres belirteçlerinde değişiklik bildirmiştir; gebelik ve canlı doğum üzerindeki kanıt ise düşük kesinlikli ve heterojendir. Erkeklerde bazı çalışmalarda sperm parametrelerinde veya belirli IVF sonuçlarında olumlu sinyaller görülmüş, ancak sonuçlar tutarlı biçimde tekrarlanmamıştır.

Güncel WHO, ESHRE, Cochrane ve AUA/ASRM değerlendirmelerinin ortak mesajı, rutin antioksidan kullanımını güçlü kanıtla destekleyen bir temel bulunmadığıdır. E vitamini için 'hamile kalmayı kolaylaştırır', 'sperm sayısını artırır' veya 'kısırlığı giderir' gibi kesin ifadeler bu nedenle bilimsel olarak uygun değildir.

Bilimsel Kaynaklar

Niki E, Traber MG. A history of vitamin E. Annals of Nutrition and Metabolism. 2012;61(3):207-212.

Azzi A, et al. Reflections on a century of vitamin E research: Looking at the past with an eye on the future. Free Radical Biology and Medicine. 2021.

Showell MG, Mackenzie-Proctor R, Jordan V, Hart RJ. Antioxidants for female subfertility. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020;8:CD007807. Editorial note updated 2026.

de Ligny W, Smits RM, Mackenzie-Proctor R, et al. Antioxidants for male subfertility. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2022;5:CD007411.

World Health Organization. Guideline for the prevention, diagnosis and treatment of infertility. 2025. Chapter 9: Treatment of infertility due to male factors.

ESHRE Guideline Group. Evidence-based guideline: unexplained infertility. Human Reproduction. 2023;38(10):1881-1890.

ESHRE Add-ons Working Group. Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine. Human Reproduction. 2023;38(11):2062-2104.

American Urological Association / American Society for Reproductive Medicine. Diagnosis and treatment of infertility in men: guideline, part II.

Cicek N, Gun Eryilmaz O, Sarikaya E, Gulerman C, Genc Y. Vitamin E effect on controlled ovarian stimulation of unexplained infertile women. Journal of Assisted Reproduction and Genetics. 2012;29(4):325-328.

Hashemi Z, Sharifi N, Khani B, et al. The effects of vitamin E supplementation on endometrial thickness and biomarkers among women with implantation failure. Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2019.

Wang R, et al. Effect of vitamin E on Semen Quality Parameters: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Urology Journal. 2022;19(5):343-351.

Matorras R, Pérez-Sanz J, Corcóstegui B, et al. Effect of vitamin E administered to men in infertile couples on sperm and assisted reproduction outcomes: a double-blind randomized study. F&S Reports. 2020;1(3):219-226.

Sabetian S, Namavar Jahromi B, Vakili S, et al. The Effect of Oral Vitamin E on Semen Parameters and IVF Outcome: A Double-Blinded Randomized Placebo-Controlled Clinical Trial. 2021.

Üye Girişi
Hoş Geldiniz
Hızlı ve güvenli alışverişe giriş yapın!
Henüz Üye Değil Misiniz?
Kolayca üye olabilirsiniz!
ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.